Ngoài việc tò mò về một lễ khai mạc Olympic lần đầu tiên diễn ra trên sông, tôi cũng muốn tham dự chương trình này để nghiên cứu, học hỏi và tham khảo về xu hướng phát triển nghệ thuật đương đại cũng như cách thức tổ chức một sự kiện quy mô tầm vóc toàn cầu như Olympic. Trong vai trò Tổng đạo diễn của Lễ Hội Sông Nước hai mùa vừa qua, cũng là đại diện đơn vị tổ chức Newday Media, tôi đã có khá nhiều trải nghiệm, cảm xúc và bài học rút ra từ chương trình.
Mục lục
Về khâu tổ chức logistic
BTC đã sử dụng các nền tảng công nghệ rất hiệu quả giúp việc mua vé diễn ra khá thuận tiện và dễ dàng. BTC cũng thiết kế riêng những app chỉ dẫn bản đồ sự kiện, app giới thiệu về các hoạt động rất chuyên nghiệp để hỗ trợ khán giả khiến tôi cảm thấy khá hứng thú cho chuyến đi này. Tuy nhiên, mọi trải nghiệm chỉ bắt đầu khi tôi đứng vào hàng người xếp hàng check in.
Có lẽ do không gian quá rộng lớn, trải dài trên nhiều con phố nên lực lượng cảnh sát, tình nguyện viên cũng khó mà nắm hết đc vị trí xếp hàng của từng khu vực. Tôi hỏi thăm cảnh sát ở khu vực hàng rào chắn xe di chuyển vào và được hướng dẫn xếp hàng tại một dãy mà tôi phải đi qua đến 3 – 4 ngã tư mới tìm đc điểm cuối để bắt đầu xếp hàng. Sau khi xếp hàng và di chuyển gần một tiếng đồng hồ để về đúng vị trí ban đầu tôi xuống xe, tôi mới thấy một số người cùng khu vực của tôi di chuyển qua chỗ khác. Thì ra đây không phải là hàng check in khu vực khán đài của tôi mà vị trí đúng phải là bên đường bên kia. Lúc này, các bạn tình nguyện viên đã chỉ lại chỗ cho tôi và tôi lại bắt đầu xếp hàng lại từ đầu. Nhưng chỉ khoảng 30 phút xếp hàng tại vị trí mới thì hàng của chúng tôi đang từ dọc bỗng di chuyển thành ngang vì chỉ còn ít phút nữa là bắt đầu chương trình nên việc xếp hàng có lẽ không còn ý nghĩa, và mọi người cứ thế ùn lên. Cũng may việc check in bằng QR code diễn ra khá nhanh nên hàng người nhanh chóng được giải phóng và tôi cũng đã có thể di chuyển về khu vực khán đài của mình.
BTC đã bố trí rất nhiều nhà vệ sinh, khu vực rửa tay và uống nước công cộng cho khán giả. Hàng ghế của tôi ở vị trí thứ ba nên cũng khá dễ theo dõi, nhưng tôi gần như không hình dung nổi mình đang ngồi ở đâu trong layout bố trí của BTC. Mặc dù lựa chọn Cat B với mức giá cao nhưng tất cả những gì tôi có thể thấy là một màn hình led bên kia sông, một sân khấu nổi nhỏ cùng một set màn nước nhỏ mà tôi chưa rõ sẽ diễn những gì. Và thật không may cho cả BTC và khán giả, trời đã đổ mưa khi chương trình bắt đầu. Sẽ tốt hơn rất nhiều nếu BTC bố trí bán hoặc phát áo mưa giấy cho khán giả bởi khi mỗi khán giả mở một chiếc ô ra thì những chiếc ô chen chúc chật chột và gần như che mất một nửa tầm nhìn của người ngồi sau. Cơn mưa to khiến cho tôi ướt sũng từ trong ra ngoài vì ô không đủ che và ghế thì đọng nước. Việc ngấm nước trong suốt mấy tiếng đồng hồ đã làm ảnh hưởng rất nhiều tới trải nghiệm của tôi với chương trình.
Về hình thức tổ chức
Ý tưởng đưa Chương trình khai mạc Olympic ra khỏi sân vận động để tổ chức ngoài sông Seine là vô cùng táo bạo và độc đáo. Điều này đã thu hút sự tò mò và quan tâm của cả thế giới (trong đó có tôi – người rất yêu và có duyên với sông nước). Có một điều thú vị là ý tưởng này lại vô tình đi đúng phương châm ban đầu của Thế vận hội Olympic. Được đặt ra từ năm 776 Trước Công nguyên, “Games Wide Open” mới là ý nghĩa khởi nguồn của Olympics chứ không phải bó gọn trong những không gian kín, có hàng rào và hàng ngàn cảnh sát bảo vệ…như sau này.
Tuy nhiên, việc thực hiện được điều đó là vô cùng phức tạp. Qua 2 mùa Lễ Hội Sông Nước mà tôi từng tổ chức (Với 1000 diễn viên và 10.000 khán giả) thì chúng tôi cũng đủ kinh nghiệm và trải nghiệm để hiểu rằng việc tổ chức Lễ Hội trên một dòng sông tự nhiên là phức tạp và khó khăn biết nhường nào. Không thể sử dụng kinh nghiệm tổ chức vốn có của mình, chúng tôi phải mời rất nhiều những chuyên gia thủy văn và đường thủy, các thuyền trưởng và các lái tàu nhiều kinh nghiệm để tư vấn về vấn đề sông nước. Để thực hiện một lễ hội như vậy chắc chắn không thể trị thủy mà phải tận thủy: tận dụng những gì hiện có (cho dù những gì hiện có đều là thách thức như tính chất bán nhật triều của sông Sài Gòn hay lượng lục bình lớn không thể kiểm soát được của dòng sông…) chúng tôi vẫn phải dựa vào sông, dựa vào những điều kiện thực tế để nương theo sao cho thuận thiên và thuận thủy. Vậy nên, tôi hiểu rằng BTC Olympic Paris và Đạo diễn Thomas Jolly đã phải đối mặt với vô vàn khó khăn khi họ tham vọng tổ chức show diễn trải dài suốt 6km đường sông.
Và vấn đề cũng nảy sinh từ đó bởi trong một không gian biểu diễn lớn như vậy thì các set diễn không thể làm tập trung mà bắt buộc phải chia nhỏ và bố trí ở nhiều vị trí khác nhau, đồng nghĩa với việc không có khán giả hay vị trí nào có thể nhìn được hết các tiết mục. Dường như đạo diễn muốn thể hiện sự độc đáo của chương trình bằng cách sử dụng rất nhiều “chiêu lạ” trong các màn trình diễn. Mỗi tiết mục sẽ được diễn ở một vị trí độc đáo riêng như: mái nhà, cột cờ, trên cầu, cung điện, trên tháp, trên sông, trên bờ, trên đường… nên tất cả nghệ sỹ tham gia đều có một khoảng cách rất lớn với khán giả. Người xem gần như không thể theo dõi hoặc nhìn thấy họ trực tiếp kể cả khi đã zoom camera điện thoại hết cỡ. Vậy nên, việc theo dõi chương trình của khán giả hiện trường phụ thuộc hoàn toàn vào…màn hình LED bên sông. Chính vì vậy, mặc dù biểu diễn trực tiếp nhưng Lễ khai mạc giống như một chương trình truyền hình. Với một show diễn được kỳ vọng nhiều như Lễ Khai mạc Olympic, chắc chắn những khán giả mua vé, xếp hàng đến xem đều mong đợi những trải nghiệm thú vị tại hiện trường với không khí và cảm xúc tốt hơn những người ở nhà chứ không phải là ngược lại.
Cơn mưa cũng đã gây ra những hạn chế cho cả nghệ sỹ lẫn khán giả. Tầm nhìn của khán giả bị cơn mưa làm mờ đi, các nghệ sỹ cũng bị ảnh hưởng bởi mưa, đặc biệt là các màn nhảy múa phức tạp như vũ điệu can-can nổi tiếng của Pháp. Ngoài ra, việc trời tối muộn ở Châu Âu vào mùa hè khiến sự lung linh của dòng sông, ánh sáng phản chiếu lên mặt nước không được đẹp như kỳ vọng vì trời sáng đến tận hơn 21h00. Yếu tố kỹ thuật cũng khó lòng hoàn hảo khi ở nhiều không gian khác nhau với chiều dài 6km. Một số thời điểm các set nhạc nước nhỏ được bật bị lệch với phần trình diễn/ diễu hành, vì khả năng tính đồng bộ và timecode sẽ khó đảm bảo được liên tục trong không gian lớn trên mặt sông.
Tuy nhiên, ý tưởng diễu hành các đoàn vận động viên trên sông cũng khá thú vị. Đoàn diễu hành được đi qua một số cây cầu và những địa danh mang tính biểu tượng của nước Pháp như Nhà thờ Đức Bà, Bảo tàng Louvre và nhiều điểm tổ chức Thế vận hội như Quảng trường Concorde, Bảo tàng Invalides, Cung điện Grand Palais và Cầu Iena… Nước Pháp cũng “khoe” được rất nhiều kiểu mẫu thuyền trên sông Seine – loại hình du lịch rất được ưa chuộng khi đến Pháp. Nhưng tất nhiên là nhìn các vận động viên phơi mình dưới mưa thì tôi cũng rất lo cho sức khỏe của họ.
Về nội dung
Sự xa cách trong không gian đã dẫn theo sự rời rạc về nội dung. Điều này là không thể tránh khỏi vì các địa điểm ở vị trí quá xa nhau, ekip tổ chức phải chia ra nhiều vị trí cũng như đạo diễn phải điều khiển qua màn hình monitor mới có thể bao quát được không gian nên trải nghiệm thị giác trực tiếp khá hạn chế. Điều này chỉ có thể giải quyết khi chương trình có một sợi dây xuyên suốt và một cốt truyện đủ mạnh để xâu chuỗi toàn bộ những màn trình diễn này lại với nhau.
Tổng thể chương trình được chia thành 12 chương, với cấu trúc khác biệt so với các kỳ Olympic khác. Thay vì đi theo trình tự thông thường của các kỳ Olympic: Phần nghệ thuật, phần nghi lễ, phần diễu hành… thì các thứ tự này đã được đan cài vào nhau để biến toàn bộ cả phần nghi thức, diễu hành…cũng thành những tiết mục trình diễn. Có một điểm thú vị là đạo diễn đã giới thiệu được đến công chúng rất nhiều những địa điểm nổi tiếng của nước Pháp, không chỉ dòng sông Seine mà họ muốn biến cả Paris thành một sàn diễn. Video clip mở màn về hành trình rước đuốc với sự tham gia của các nhân vật nổi tiếng, các nhà vô địch của Pháp đi xuyên qua không gian và thời gian với một màu sắc hài hước cũng đem lại cho tôi một cảm giác khá thích thú. Chương trình nghệ thuật đã thể hiện được sự lãng mạn, tự do và phóng khoáng của người Pháp; điểm qua được những tác phẩm kinh điển, những biểu tượng văn hóa Pháp như “Les Misérables” (Những người khổn khổ), Hoàng hậu Marie Antoinete…bằng những cách khác nhau…vượt qua mọi tiêu chuẩn cũng như nguyên tắc và giới hạn về sáng tạo.
Tuy nhiên, với kinh nghiệm đạo diễn và tổ chức 20 năm trong nghề, tôi đã rút ra được bài học, đưa ra ý tưởng đã khó, thực hiện ý tưởng còn khó hơn, nhưng cái khó nhất vẫn là việc truyền tải được ý tưởng của mình đến với công chúng thế nào để họ có thể hiểu đúng về thông điệp và cảm xúc mà ta muốn đem đến, mà không làm mất đi những giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Nhất là đối với các Lễ Hội phục vụ đại chúng, đặc biệt là Lễ Khai mạc Olympic – “một bữa đại tiệc” mà khán giả toàn cầu kỳ vọng rất nhiều, đặc biệt là sau khi các kỳ Olympic tại Bắc Kinh, London hay Tokyo đã tổ chức thành công và để lại nhiều tiếng vang. Không giống như những show diễn chuyên đề trong nhà hát, khi bạn biết đối tượng khán giả của bạn là ai, họ đến vì gu thẩm mỹ và sở thích của họ tương đồng với thể loại mà chúng ta trình diễn; Lễ Hội và đặc biệt là Olympic để phục vụ cộng đồng thì bạn sẽ không thể biết được những ai đang xem chương trình của mình. Họ là tất cả các đối tượng, độ tuổi, tôn giáo, giới tính, màu da, quan điểm sống… khác nhau; vì vậy, việc “giải mã” ngôn ngữ nghệ thuật và nội dung trình diễn của đạo diễn khá quan trọng nếu như bạn không muốn khán giả hiểu sai ý đồ của tác giả, dẫn đến những tranh luận trái chiều (đó là điều đã xảy ra với tiết mục của các nghệ sỹ Drag queen trong chương trình).
Và cũng chính vì sự dàn trải đó khiến điểm nhấn đọng lại trong khán giả không phải bất cứ màn trình diễn nào mà chính là sự xuất hiện của Celine Dion. Sự xuất hiện trở lại đầy ngoạn mục của cô truyền cảm hứng cho tất cả các nghệ sỹ, khán giả và công chúng trên toàn thế giới về nghị lực, bản lĩnh mà cô đã vượt qua căn bệnh hiểm nghèo. Khi diva cất cao giọng hát ca khúc L’hymne À L’amour, bản tình ca kinh điển từng gắn liền với huyền thoại nhạc Pháp Édith Piaf, tất cả khán giả đều lặng người, cùng hát theo, cùng hòa vào ca khúc và giọng ca điêu luyện, đầy cảm xúc vang vọng trong không gian của dòng sông. Khán giả đã chờ đợi quá lâu để có thể được gặp lại và nghe thấy giọng hát của cô – key moment của chương trình – cũng là lý do để tôi ở lại với chương trình. Tuy nhiên, thật tiếc là vì sự tham vọng về không gian mà khán giả cũng chỉ thấy cô trên màn hình, còn kể cả những người ngồi ở vị trí trung tâm nhất cũng rất khó có thể nhìn thấy cô vì khoảng cách quá xa và vị trí biểu diễn của cô trên tháp Eiffel.
Cuối cùng, Lễ Khai mạc Olympic 2024 là một sự nỗ lực rất lớn của BTC, ekip đạo diễn và các nghệ sỹ, để đem đến cho khán giả một trải nghiệm khác biệt, chưa từng có, dù họ cũng nhận được rất nhiều ý kiến khen chê trái chiều. Đó cũng là một thử thách, một bài học mà tất cả các quốc gia, các BTC và đạo diễn khác cũng sẽ rút ra cho chính họ về những khám phá mới lạ, những xu hướng nghệ thuật đương đại, những trải nghiệm kiểu mới, những giới hạn của sự sáng tạo và cách công chúng đón nhận. Và dù có làm gì đi nữa thì việc quan trọng nhất của những người làm nghệ thuật vẫn là việc tôn trọng khán giả. Khán giả chính là thước đo, là thang điểm, là những Ban giám khảo công tâm cho mỗi chương trình mà chúng ta cống hiến. Họ sẽ quyết định nhiều đến sự thành công và tiếng vang sau mỗi chương trình.
 |
Tổng đạo diễn Lê Hải Yến
Lê Hải Yến được biết là “người kể chuyện bằng trái tim” với hàng loạt các chương trình nghệ thuật lớn tôn vinh các giá trị văn hóa và lịch sử Việt Nam. |
Có thể bạn cũng quan tâm:
Nữ đạo diễn tay ngang khởi nghiệp, luôn tự ‘đâm đầu’ vào thế khó, cái gì không ai thích làm thì mình làm
Khi người trẻ kể chuyện lịch sử bằng cả trái tim
Để được tư vấn chi tiết hơn về dịch vụ Tổ chức sự kiện quý đối tác/khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi theo số điện thoại: 0904.033.333/0962.577.770 hoặc để lại thông tin tại đây
Bình luận của bạn